Şerê li Rojava

Weke tê zanîn ji 15 Adar a 2011’an vir ve li Sûriyê şer nesekiniye. Roj tine ku li vê welatê mirov jiyana xwe jidest nedin. Heman şer li Rojavayê Kurdistanê jî dimeşe. Di aliyekê de rejîma Sûriyê êrîşê ser Kurdan dike, di aliyê din de DAEŞ wehşetê dimeşîne, di aliyê din de jî dewleta tirk bi tank û topên xwe ve lidijî  gelê Kurd ketiye nava şer, şerê dagirkeriyê.

Dagirkeriya dewleta tirk li Rojavayê Kurdistanê wê bibe sedemê rewşeke nû a siyasî û herwiha ya jeografîk. Çendî Emerîka û Rûsya daxûyaniyên dijber didin jî, di rastiyê de heman dagirkeriya dewleta tirk bi agahiyên wan hatiye destpê kirin. Eger heman dagirkeriya dewleta tirk bi agahiya Emerîka û ya Rûsya nebûya wê heman hêzan helwesteke cuda diyar kiribûna.

Bi vê dagirkeriyê dewleta tirk xwe xistiye nava rewşeke zehmet. Ji vê demê bi şûnde êdî ew nikare bi hêsanî, ne bi Sûriyê re û ne jî bi Kurdên Rojava re dostaniyê bike. Bi heman helwesta xwe ve AKP her ku diçe ji Tirkiyê re duşminan zêde dike. Eger wisa bidome wê her çar aliyên Tirkiyê bi duşmanan ve tije bin.

Gelo armanca dewleta tirk çî ye ?

Qasê ku tê zanîn dewleta tirk dixwaze di Sûriye ya pêşerojê de ji xwe re mafê sozê çê bike û bandora hêza xwe bide belav kirin. Herwiha ew dixwaze lidijî avakirina dewleteke kurd li Rojava astengiyan çê bike. Bi heman rewşê ve girêdayî ew dixwaze di herêmê de jî bibe hêza sereke ya nîzamê.

Ew ê bigehêje armanca xwe ?

Bê guman na. Ne Emerîka û ne jî Rusya û herwiha ne ji Yekîtiya Ewropâyê naxwazin dewleta tirk di herêmê de bibe xwedî sozeke sereke. Weke sedsala borî, ewê Tirkiyê di xizmeta berjewendiyên xwede bikar bînin, kengê gihîştin armanca xwe ewên lepatekê di serê wê de bidin. Dîrokê heman rastiyê bi me baş daye nîşandan.

Piştî 15’ê Tîrmehê AKP serxoşiyekê dijî. Ew wisa difikire ku bi hêza ku wê di nava gelê tirk de bidestxistiye ewê bikaribe di herêmê de jî bibe hêzeke sûper. Ne tenê di herêmê de, herwiha di cîhanê de ew dixwaze bibandor bibe. Lê belê rastî wisa nîn e, hevsarê Tirkiyê herdem di destê hêzên cîhanî yên weke Emerîka, Rûsya, Çîn û YE’yê de ye, ew çawa bixwazin Tirkiye nikare bêje « na ».

Divê rayedarên dewleta tirk baş bizanibin ku dostaniya herî baş û hêja ya bi gelên herêmê re ye. Dibe ku rayedarên AKP’ê wisa nafikirin, lêbelê wê rastiya dîrokê bi me bide fêm kirin ku roja herî bi zehmet de dîsa wê gelê cîran, bi taybetî gelê kurd bi gelê tirk re dost e. Lewre divê herkesê şiyar û demokrat lidijî vê helwesta şerxwaz ya dewleta tirk derkeve û bêje « Na ji dagirkeriya Rojava re »

Kurd wê çi bikin ?

Bê guman ji destê Kurdan tenê berxwedan tê. Kurd neçarin ku liberxwe bidin. Tenê Kurdên li Rojava na, herwiha divê hemû Kurd lidijî vê dagirkeriya dewleta tirk derkevin. Divê gelê Rojava bi tenê nemîne, bi her awayî divê ew were desdekkirin. Qedera hemû Kurdan bihev re ye, parçeyeke Kurdistanê bê yên din nikare azad be. Di vê aliyê de divê hikûmeta herêmî ya Başûrê Kurdistanê jî baş dersê derxîne û li berpirsyartiyên xwe yên dîrokî xwedî derkeve. Ti car dostaniya Tirkan, ya Iraniyan û ya Ereban nikare ji ya Kurdan bi xwe re baştir be.

Ahmet DERE  /  28.08.2016

Xweparastin û Şerê Qirêj

Li welatê Kurdan ti car şer nesekinî ye. Herdem jî heman şer ji aliyê hêzên dagir ve hatine meşandin û ev didome. Di encama hemû şeran de bi sedan û hezaran Kurdan jiyana we ji dest danin, welatê wan tar û mar bûye.

Ji heman şeran yek jî naha dimeşe. Ji 20’ê Tîrmehê vir ve dewleta tirk bi hêzên xwe yên leşkerî û polîs li Kurdistanê şer dimeşîne. Bêguman di nava heman şerî de gêrîlla jî heye, ew li pirr deveran lidijî leşker û polîsan şer dike. Dema ku mirov li encamê dinêre mixabin bi sedan kuştî, birîndar û herwiha talana aborî dibîne. Ya herî xerab jî ev şer li ser axa herêmên kurd dimeşe, yanê tevahiya zerara vî şerî digehêje Kurdan.

Şer qirêj e, di encama hemû şeran de kuştin, brîndarkirin, talankirin û wehşet heye. Lêbelê hin car hen in ku mirov nikare xwe ji şer dûr bigire, yanê şer tê xwe li mirov dixe. Di demên wiha de bêguman xwe baratstin, berxwedan dibe mafê herî rewa. Mirov neçar dibe ku lidijî qirêjaya şer bi çekan û bombeyan xwe biparêze. Di encama şerê xweparastinê de jî, mixabin, dîsa kuştin û birîndarkirin çê dibe. Şerê çekdarî ku bê kuştin û birîndarkirin bûye tine. Ev rastiya teorîk û herwiha pratîk ya şeran e.

Li gorî daxûyaniyên rayedarên PKK’ê ev şerê ku li Kurdistanê dimeşe bi înisiyatîfa AKP’ê û herwiha ya dewleta tirk hatiye destpêkirin. Li gorî daxûyaniyên rayedarên AKP’ê jî ev şer ji aliyê PKK’ê ve hatiye destpêkirin û dimeşe. Li gorî nêrîna derdorên serbixwe jî ev şer bi daxwaza her du aliyan, yanê ya AKP-Dewlet û herwiha ya PKK’ê hatiye destpêkirin û lewma jî dimeşe. Ez, weke kesekê ku bi salan e her du aliyan jî dişopînim, dema ku mijarê şîrove dikim di encamê de rola her du aliyan jî dibînim. Yanê çendî ev şer li gorî daxwaza AKP’ê hatibe destpêkirin jî di domandina heman pêvajoya şer de rola PKK’ê jî heye. Lewre daxwazên HDP’ê, bi taybetî yên Selahattin Demirtaş ku dixwaze PKK bi awayekê yekalî şer bide sekandin, bê bersiv dimînin. Li gorî min eger PKK bixwaze ew dikare bi awayekê pirr pispor vî şerî bide sekandin û rê ji hewldanên siyasî yên HDP’ê re vebike.

Weke tê zanîn roja 1’ê Mijdarê dîsa hilbijartin çê dibin. Ev hilbijartin bi daxwaza Erdoğan û herwiha ya AKP’ê ketine rojeva Tirkiyê. Bi awayekê pirr aşkere dixûyê ku hemû hewldanên AKP’ê û herwiha yên Erdoğan ew in ku HDP nekeve meclîsê. Di van hewldanên xwe de jî vî şerê qirêj bikar tînin. Lewre ez dibêm pêwîste PKK ji HDP’ê re mecalên xebatekê siyasî vebike daku ew bikaribe li hemû herêmên Tirkiyê dengan bigire. Ev rê tenê dikare di rawestina şer de derbas bibe.

Ji 1’ê Mijdarê re  hê mehekê zeman heye, hêvidar im ku PKK di vê demê de gavekê wiha erênî biavêje. Eger ne wisa be meşandina şer tenê dikeve xizmeta AKP’ê û wê zerarê bide HDP.

Çawa ku rayedarên PKK’ê dixwazin ; mirov nikare hêvî bike ku dewleta tirk û bi taybetî jî AKP şer bide sekandin. Ev rastî ji aliyê hemû cîhanê ve dixûyê. Jiber ku pîlan û programên wan li gorî meşandina vî şerî hatiye lidarxistin. Lewma tenê PKK dikare şer bide sekandin û wê jî bike xizmeta xebatên siyasî yên HDP’ê.

Ahmet DERE  /  26.09.2015

Hilbijartin

Weke tê zanîn di 7’ê Hezîranê de li Tirkiyê hilbijartinên giştî pêk tên. Wateya van hilbijartinan ji yên demên borî pirr cudatir e. Lewre ji destpêka vê salê ve mijara pirraniya niqaşan li dora heman hilbijartinan digere. Li Tirkiyê rojeva raya giştî bi van mijaran ve tije ye.

Eger di van hilbijartinan carekê din AKP serkeve wê bibe cara çaremîn ku heman parti dibe desthilatdar. Lewre hemû rayedarên AKP û herwuha Serokkomar Recep Tayîp Erdogan bi hemû hêzên xwe, yên askere û veşartî kar dikin.

Bêguman di pêvajoyekê wusan de partiyên muxalefetê jî di nava kar û barekê giran de ne. HDP, CHP, MHP û partiyên din yên piçûk û navçe jî hewl didin ku destûrê nedin AKP ku ew jibo cara çarem desthilatdariyê bi dest bixe. Lê belê di nava hemû partiyên muxalefetê de HDP ya herî zêde balê dikêşîne ser xwe ye. Dema ku mirov li niqaşên raya giştî ya Tirkiyê dinêre wusa tê xûyan ku qey ev hilbijartin tenê di navbera AKP û HDP’ê de dimeşe. Navê CHP, MHP û partiyên din zêde di nava mijarên niqaşan de derbas nabe. Lewre girîngiya van hilbijartinan bi taybetî jibo HDP û AKP pirr mezin e.

Benda Antîdemokratîk ya Hilbijartinan

Li Tirkiyê sîstemekê antîdemokratîk ya hilbijartinan heye. Benda hilbijartinan sedî deh e. Li tu welatekê demokratîk benda hilbijartinan ji sedî 5 jortir nîn e, nabe jî. Lê belê li Tirkiyê rewş cuda ye, ev tê wateya ku heman welat hê xwedî sîstemekê demokratîk nîn e û di pir aliyan de şûn de maye. Bêguman ev ne tiştekê ecêb e jibo raya giştî ya Tirkiyê û herwuha jibo cihanê jî.

Derdorên ku zêdetir ji vê benda hilbijartinan zerarê dibînin Kurd in. Heya naha tu partiyekê Kurdan nikaribûye vê benda hilbijartinan biqetîne û di parlementoya Tirkiyê de bibe xwedî hêzekê berbiçav. Lê belê vê carê HDP (Partiya ku zêdetir mafê Kurdan diparêze) hewl dide ku weke partî ji sedî dehan zêdetir dengan bistîne û bikeve parlementoyê. Çendî zehmet be jî vê carê şansê ku HDP biserkeve heye. Dema ku mirov li rewşa niqaşan dinêre hêviyên ku HDP biserkeve mezin dibin. Eger Kurd û demokratên Tirkiyê berbirsyartiyên xwe pêkbînin serkeftin qet jî zehmet nîn e.

Diyaspora Kurd

Jibo ku HDP serkeve karekê girîng dikeve ser milên Diyaspora Kurd jî. Li Ewropayê ji 2 Milyonan zêdetir Kurd hene, ew xwedî derdorê 700 hezar dengan e. Eger baş kar bê meşandin mumkun e ku ji 500 hezarî zêdetir deng ji HDP’ê re li Ewropayê derkeve. Ev jî tê wateya ku wê HDP 1.3 dengan ji derveyê Tirkiyê û Kurdistanê bigire.

Çi dibe bila bibe divê vê carê benda hilbijartinan bê qetandin. Ne tenê jibo Kurdan, heman serkeftin bi giştî jibo hemû gelên li vê welatî dijîn girîng e. Eger HDP bendê biqetîne û bi komekê fireh bikeve Meclîsa Tirkiyê mirov dikare şansê demokratîkbûnê bide Tirkiyê. Ne wusa be wê pirr zehmet be ku ev welat bibe xwedî rewşeke asayî ya mafên mirovan.

Ahmet DERE  /  28.04.2015